BAL ARILARININ YASAMINDAKI ÖZELLIKLER

Arilar toplu halde yasarlar.Toplumundan ayri kalmis arilar ,yasamini sürdüremeyerek ölürler.Toplumu teskil eden fertler arasinda son derecede düzenli bir is bölümü vardir.Yuvalarina çok baglidirlar.Siddetli firtina ,dolu,yagmur,yangin, vs. nedenlerle
uçus yetenegini kaybetmeyen arilar,aksamleyin mutlaka barinaklarina dönerler.

Arilar ,saglam ve sihhatli kaldiklari ve çalisarak toplumuna hizmet ettikleri sürece kovanlarinda kalabilirler.Gerek çalisarak yipranma,gerek yaslanma ,gerek hastalik nedeni ile çalisma yetenegini kaybetmis olan arilarla;zayif ciliz veya sakat olarak dogmus olup,toplumuna hizmet edemeyecegi anlasilan arilar ,acimasizca kovandan atilarak ölüme terk edilirler.Ari toplumunda asla kayirma ,iltimas ve müsamaha yoktur.Kovanin en kiymetli varligi Ana ari dahi çalisma kabiliyetini ,yaslilik ,sakatlik ,hastalik vs. gibi nedenlerle kaybederek yumurtlamayi azaltsa ve görevini yapmaz durumuna düsse ,hemen onuda öldürüp disariya atmakta en ufak bir tereddüt göstermezler.Ne var ki ,Ana ariyi öldürüp atmadan önce onun yerini alacak genç,saglam,cevval ve dinamik bir ana ariyi yetistirmeden ,yani toplumun bekasini garantiye almadan onu saf disi etmezler.Arilarin son derece hassas bir koku alma duygulari ve bir çali arasindaki bali bir çiçegi,çok uzaklardan fark edebilmeyi elverisli keskin gözleri vardir.Nazik ve zarif yapisina oranla her kül gibi kuvvetli ,henüz tam anlami ile ögrenilemeyen çok kuvvetli hissi ve kendi arzusuna göre açilarak,uzayarak ve katlanarak bal özüne emmesine ,sorup çekmesine elverisli doga harikasi olan dilleri vardir.Yasamlarini saglayan bu kabiliyetleriyle düzenli ve huzurlu bir hayat sürdüren topluluk,bir aile ve medeni millet gibi,birbirini taniyan,birbirine yardim eden ,yol gösteren ve her konuda iyice anlasmis ve kaynasmis bir topluluktur.


ARI AILESI

Yukarida belirtilen özellikleri ile bir arada topluca yasayan ve aralarinda pek siki ve saglam is bölümü bulunan ari topluluguna ARI AILESI veya ARI KOLONISI denir.

Bir ari ailesi;mevsimine,havalarin gidisine,bal özü ve çiçek tozu kaynaklarinin mevcudiyetine göre sayisi degismek üzere 10-100 bin adettir.

Ari aileleri bir kovan içinde toplu halde yasarlar.Her cins arinin kendine has bir görevi vardir.Bu görev sirasi geldikçe ilgili ari tarafindan hiçbir ikaza lüzum hissedilmeden yapilir.Ari aileleri ,kovanlar içindeki ari sayisina göre degerlendirilirler Kovanin degerini ,içindeki isçi sayisina göre alir.

Ilkbahar sonu yaz basinda
a-60-150 binden fazla isçi arisi olan kovanlar çok kuvvetli.
b-40-60 arisi olan kovanlar kuvvetli
c-20-40 arisi olan kovanlar orta
d-20 az isçi arisi olan kovanlarda zayif kovanlar denir.

Her ari ailesinin kendine özgü bir kokusu vardir.Disari çikan her ari ,kendi kovanina döner.Diger bir kovana girmek isteyen ariyi kapidaki muhafizlar kokusundan yabanci oldugunu anlayarak içeri almazlar.Mücadele eder ve kaçiramazlarsa ,onu öldürürler.Bazi durumlarda ve çok ender olarak kursaginda bal özü ve polen ile gelen yabanci ariyi dilerlerse kabul edebilirler.Ari ailesini teskil eden bireylerin hepsi ayni. Yaratilis ve evsafta degillerdir.
Iste modern aricilikta basarili olabilmek için,ari ailesini olusturan bireyleri tanimak,aile içindeki özellik ve görevlerini ögrenmek sarttir.Arili bir kovanda görülen düzensizlikleri anlayabilerek,bunlari süratle ve kolaylikla bertaraf edebilmek,ancak ve ancak bu bireylerin vasiflarini ve yasayislarini iyice ögrenmekle mümkündür.


ARI AILESINI TESKIL EDEN BIREYLER

Bir ari ailesinde 3 çesit ari vardir.

1- Ana ari
2- Isçi arilar
3- Erkek arilar


1-ANA ARI

Bir kovanda yalniz bir tane bulunur.Diger arilara nazaran boyu daha uzun ,rengi daha parlak zarif ve endamlidir.Kovandaki bütün arilar bunun petek gözlerine biraktigi yumurtalardan meydana gelir.Ömrü 5 senedir.Ü yasina kadar daha çok yumurta yapar ve aileyi daha kuvvetli ve saglikli bulundurur.Arilar ana ari öldügü,yahut da ari ailesi ogul verecegi zaman, ya da ana ari yaslandigi,sakatlandigi zamanlarda ,petek gözlerindeki genç isçi ari kurtçuklarini ,kursaklarinda hazirladiklari ari sütünü 5 gün devamli verirler ve ana yapacak,yetistirecekleri petek hücresini genisletip uzatarak ana memesi sekline dönüstürürler.Iste bu ana memesinden 15'inci günde ana ari çikar dogar ki ;3 günü petek hücresinde yumurta halindedir. 5 gün sütle beslendiginde yine özel hücresinde kurtçuk halinde,kalan 7 günde agzi kapatilmis hücrede kanatli bir böcege dönüsüm devresindedir.Böylece dogup hayata gözlerini açan ana ari kovandaki diger arilarin içine karisarak,kendisi gibi dogacak yeni bir ana ari memesi var mi diye arastirma yapar.Var ise kendisine rakip olacak bu gibi ana ari adaylarini daha memeden çikmadan bile öldürmeye çalisir.Ailenin durumuna ve gelecegine göre kovanda her isi yüklenin isçi arilari ,ananin ,bu hareketini bazen duruma göre firenler veya ona yardimci olur.3-5 gün ,bazen havalar müsaade etmez ise bir hafta on gün sonra ana ari kovan yerini belleme,sonradanda çiftlesme uçusuna çikar.Erkek arilardan biri veya bir kaçi ile disarida gök yüzünde çiftlesirler.Bu sihirli zifaf uçusundan sonra kovana döner.4-4 gün sonrada yumurtlamaya baslar .Ve ömrü yumurtlamakla geçer.Ana arinin inesi vardir.Fakat insani sokmaz .Ignesini kendi rakibi olan ana arilari öldürmekte kullanirlar.


2-ISÇI ARILAR

Kovanda en küçük ve en kalabalik olan arilardir.Bir kovanda 5-80 bin adet ari bulunur.Ana arinin petekteki küçük gözlere biraktigi yumurtalardan tavuk civcivi gibi 21 günde çikar.Kovandaki tüm isleri gören ve bal yapan bu arilardir.Petek gözünden çikarak dogan isçi arilar ,,sirasiyla su isleri yaparlar.

Ilk isleri kendilerinden sonra çikacak yavrulara kuluçkalik yapmaktir.Daha sonra yeni çikan yavrulari beslerler.Sonra ana ariyi besler yumurtlamasini saglarlar.Ananin yumurta koyacagi petek gözlerini temizler,cilalar.Mum salgilayip petek yaparlar.Daha sonralari da kovanin havalandirilmasi,uçma deligi arkasinda savunmada görev alirlar.Bütün bu isler isçi arinin kovan içi görevleridir. Ve 15-20 gün sürer.Bu 15-20 günlük iç isler süresinden sonra kovan yerini belleme uçuslarina daha sonrada su,çiçek tozu ve bal özü tasirlar.Bunlarda isçi arinin dis isleridir ki bunun süresi de 20-35 gündür.

Böylece isçi arinin bahar,yaz aylarindaki ömrü 50-60 günü geçmez .Isçi arilarin bu kadar kisa ömürlü olmalarinin nedeni mütemadiyen çalismalaridir.Kis aylarina girince disari da çalismayip kovanda uyusuk halde kaldiklarindan bahara kadar 3-5 ay yasayabilirler.Isçi arilarin ignesi vardir.ve insani insafsizca sokan bunlardir.


3-ERKEK ARILAR

Bunlar bir kovanda 50-300 tane bulunur.Ilkbahar ve yazda ana arinin petekteki iri gözlere biraktigi yumurtalardan 24 gün de çikarlar.Isçi arilardan daha iri ve daha koyu renktedirler.Uçuslari gürültülüdür.Kovan içinde hiçbir görevleri yoktur.Uçar,dolasir,döner,kovanda isçi arilarin bin bir emekle yaptigi bali yerler.Isçilerin çalismasini,kovana giris çikislarini da güçlestirirler.Tek görevleri içlerinden birkaç adedinin,çiftlesmek üzere havaya çikan bakire ana ariya kocalik yapmasidir.Bu görevi yerine getirince de fazla yorgunluktan hemen ölürler.Çevrede bal özü kaynaklarinin azaldigi yaz aylarin da isçi arilar bunlarin kovandan disari atarlar.Yaz sonlarinda kovanlarin önünde görülen ari ölüleri bunlardir.Böylece ömürleri birkaç ayi geçmez .Halk arasinda bunlara su tasiyici anlamina gelen saka ari deseler de ,dogru degildir.Yaradilislari su tasimaya müsait degildir.Erkek arilarin ignesi yoktur.Sinek gibi yakalanabilirler.


ARILARIN ÇOGALMASI

Subat ayindan itibaren ana ari kovanda petek gözlerine birer birer yumurtlamaya baslar.Bu yumurtalar . Bu yumurtalar üç gün sonra çatlar,kurtçuklar çikar,bu kurtçuklari isçi arilar 5-6 gün beslerler.Besleme bitince yavrularin üzerini kahve renkte bir sirla kapatirlar.Bu kapali yavru gözlerinden l2-14 günde arilar çikar.
Arilar baharin disari çikip bolca bal özü ve çiçek tozu derledikçe ana ariyi daha çok beslerler. Ana ari da kovanin kuvvetine göre bir günde bir gündü 300-3000 yumurta birakir.Böylece büyük bal toplama aylarina kadar kovandaki ari sayisi 40-50 bini bulur.


DEVRELER ANA ARI IÇI ARI ERKEK ARI

GÜN GÜN GÜN
Yumurta halinde 3 3 3
Kurtçuk Halinde 5 5 6
Sirlanmis Halde 7 12 14
Petekten çikis 15.gün 21.gün 24.gün


BAL ARISININ DIS YAPISI

Arilar hayvanlar aleminin en zengin olan böcekler sinifinin zar kanatlilar takimindandir.Zar kanatlilarin özelligi,içinde enine ve boyuna damarciklar bulunan ve sayisi 2 çift yani 4 adet,zar gibi ince saydam kanatlilardir.Karinca ve esek arilari da bu olup hepside sosyal düzene sahiptirler.Arilarin bütün vücudu kalinca bir katmanla örtülü olup her tarafi sik tüylerle kaplidir.Bir arinin dis yapisi incelendigi zaman Bas,Gögüs ve karin gibi üç bölümden meydana geldigi görülür.

1-Bas

Arinin basinda antenleri,gözleri ve agzi vardir.
a-ANTENLER

1.Çift 2 tane olup basin tam ortasindadir.Eklemlidirler.Bu eklemler isçi arilarda ve ana da l2.,erkek arida l3 .bogumludur.Bunlar arinin duymak.koklamak.ve uzakligi tahmin etmesinde kullanildigi hassas tüylerle örtülüdür.Bu tüylerin arasina dagilmis,çok önce zarlarla örtülü delikçikler sayesinde,gece karanliginda bile petekleri örüp onlara en üstün geometrik biçimi verebilirler.

b-GÖZLER

Basin üst kisminda üç tane nokta göz vardir.Bunlar arinin yakindan görmesini saglar.Birde basin iki yaninda petek gözü adi verilen ,altigenlerden meydana gelmis,isçi arilarda 5000,erkek arilarda ise 7000 adet olan gözler vardir.Bu gözlerle ari çok uzaklardaki cisimleri 60 defa büyütülmüs olarak görürler.

c-ARININ AGIZ YAPISI

Agzinin en ilginç parçasi ,yaklasik 80 bogumdan meydana gelmis dillerdir.Ortasinda
çok küçük tüylerle kapli derince bir kanal olup arilar besin maddelerini bu kanal yolu ile emer.Asil ve yardimci çeneler,bal petegini meydana getirdigi balmumunu ezip yogurmak,çiçeklerin ercik basliklarini açmak,kovani temizlemek ve düsmaninin zararsiz hale getirmek için kullanilir.Çenesi esek arisindaki gibi tirtilli olmayip düz oldugundan üzüm ve meyvelerin kabuklarini zedeleyemez .Tarima zarar vermez.Esek arilarinin açip deldigi yerlerden gerekirse tatli siviyi emer.Agizda ayrica bezler olup bunlarin salgisi ile ari kurtçuklarini ve aniyi besleyen ari sütünü yapar.Nektari bala dönüstürür.

2-Arinin Gögsü

Ön,orta ve gögüs olarak üç parçadan tesekkül eder.Her parçada bir çift ayak olup 6.ayaklidir.Öndeki bacaklarini ,dilini ve antenlerini temizlemek,orta bacaklarini ,yere dayamak ve arka bacaklarini ise,çiçek tozu ve propolis depolamakta kullanir.Arinin 4 kanadi da gögüs bölümünde yer almistir.Kanatlari çok güçlü olup , bunlarinda üzeri tüylerle kaplidir.Ön kanatlari uçus yapmaya .arka kanatlari da uçusta yön vermeye yarar.Kanatlarini saniyede 500 defa hareket ettirebilirler.

3-Arinin Karni

Ince bir bogumla gögüsün arkasinda yer alip 9 bogumludur.Bu dokuz halkadan isçi ve ana arida 6. erkek arida da 7.görülür.Isçi arilarin karinlarinin son dört halkasinda balmumum üretmeye yarayan mum keseleri bulunur.Ana ve Isçi arinin son halkasinda ise zehir kesesine bagli olarak igneleri yer alir.Erkek arilarda bu igne kesesi yoktur.


BAL ARISININ IÇ YAPISI

1- Solunum Sistemi
2- Dolasim Sistemi
3- Sindirim Sistemi
a-Yemek borusu
b-Kursak
c-mide
d- Malpighi boncuklari (Böbrek isini gören)
e-Rektum
4- Salgi Sistemi
a-Balmumu üreten bezler
b-Koku bezi
c-Ari sütü bezleri
d-Zehir salgi bezleri
5- Sinir Sistemi
a-Dokunma
b-Duyma
c-Görme
d-Koku
e-Tat alma
6- Kas Sistemi


INSANI SOKAN ARI HANGISIDIR

Erkek arini ignesi yoktur.Ana arinin ignesi vardir.Fakat yaradilis itibariyle insani sokabilecek yapida degildir.Ana ari ignesini yalniz kovandaki hükümranliklarina hale getirecek olan diger ana arilara karsi kullanirlar.Insani sokmazlar.Ele alirken heyecanlanmamalidir.Isçi arilarinda ignesi vardir ve insani sokan bunlardir.Ignesinin ucu balik oltasi veya denizci çapasi gibi kivriktir. Dip kisimda bagirsagi ile bitisik oldugundan insani sokan ari ignesi soktugu yerden çikaramadigindan bagirsagi koparak ölür.Isçi arilar fazla rahatsiz edilmez ,kovanlari gürültü patirti ile soguk,serin ve rüzgarli havalarda açilmaz ve çevrenizde uçusurken elle sap Sub vurulmaz ve nahos kokularla yanina gidilmezse insani pek sokmaz.Türkiye'mizdeki arilar çok munistir.Yalniz güneyde Kibris arilari ile akrabaligi olanlar hirçindir.

ARI SOKMASINA KARSI NE YAPMALI ?

Arinin ignesi deride kalmissa bir cimbiz yardimiyla igneyi çikararak amonyak,tentürdiyot veya potasyum permanganat erigi sürülmelidir.Amonyak sürülürse sisme önlenmis olur.Ari sokmalari bazen zehirlenme veya alerjik tepkiler yaratir.Böyle durumlarda kalsiyum ignesi yada doktorun verecegi panzehir ilaçlar yararli olur.Hiçbir ilaç bulunmadigi zaman arinin soktugu yere tuzlu su sürmelidir.